Dzień Kobiet to ciekawy zwyczaj.
Raz w roku przypominamy sobie, że w naszym życiu są kobiety. Kupujemy kwiaty, czekoladki, składamy życzenia i na chwilę zatrzymujemy się, żeby docenić ich obecność.
To piękny gest.
Ale jeśli spojrzymy na to głębiej, pojawia się pytanie:
Czy jeden dzień w roku naprawdę wystarcza, żeby mówić o szacunku, wdzięczności i relacji?
Bo kobiety nie potrzebują jednego dnia.
Potrzebują obecności.
Nie tylko w momentach świętowania, ale przede wszystkim wtedy, kiedy życie staje się trudne. Kiedy emocje biorą górę, kiedy rzeczywistość się wali i kiedy potrzebne jest prawdziwe wsparcie, a nie tylko symboliczny gest.
I właśnie tutaj zaczyna się temat, o którym rzadko mówimy w kontekście relacji między kobietami i mężczyznami.
Bo to, jakimi partnerami stajemy się w dorosłym życiu, bardzo często nie zaczyna się w pierwszym związku.
Zaczyna się dużo wcześniej.
Czego dowiesz się w tym artykule:
W tym artykule przeczytasz:
- jak nasze dzieciństwo wpływa na to, jak budujemy relacje w dorosłym życiu
- jaką rolę odgrywają matki w kształtowaniu naszej zdolności do bliskości i emocjonalnej regulacji
- dlaczego obecność ojca jest kluczowa w budowaniu zdrowego wzorca męskości
- co się dzieje, gdy dorastamy bez zdrowych wzorców relacji
- dlaczego wielu mężczyzn wchodzi w relacje nadal jako „chłopcy”
- skąd bierze się potrzeba szukania w partnerce roli matki
- jak nasze wzorce z dzieciństwa wpływają na konflikty i trudności w relacjach
- dlaczego świadomość własnych schematów jest pierwszym krokiem do zmiany
- jak możesz zacząć budować bardziej dojrzałe i świadome relacje
Pierwsze lekcje relacji zaczynają się w dzieciństwie
Psychologia rozwojowa od dawna pokazuje, że nasze pierwsze doświadczenia relacji powstają w domu rodzinnym.
To tam uczymy się:
- czym jest bliskość
- czym jest konflikt
- czym jest wsparcie
- czym jest obecność
John Bowlby, twórca teorii przywiązania, opisał jak relacja dziecka z opiekunami tworzy tzw. wewnętrzne modele robocze relacji – czyli nieświadome przekonania o tym, jak działają relacje i czego możemy się po nich spodziewać.
Jeśli dziecko doświadcza bezpieczeństwa, stabilności i emocjonalnej dostępności opiekuna, rozwija tzw. bezpieczny styl przywiązania.
Jeśli relacja jest niestabilna, chłodna emocjonalnie lub chaotyczna, powstają inne strategie – unikanie, nadmierna zależność, lęk przed bliskością.
Te strategie nie znikają w dorosłości.
Przenoszą się do naszych związków.
Badania pokazują, że styl przywiązania z dzieciństwa silnie wpływa na funkcjonowanie w relacjach romantycznych w dorosłym życiu (Hazan & Shaver, 1987).
Rola matki – pierwsza lekcja bliskości
W wielu rodzinach to właśnie matki są pierwszą osobą, która daje dziecku doświadczenie relacji.
To one często uczą:
- emocjonalnej bliskości
- troski
- regulacji emocji
- empatii
Psycholog Daniel Siegel opisuje, że poprzez relację z opiekunem dziecko uczy się regulować swój układ nerwowy (Siegel, The Developing Mind, 2012).
Dziecko nie rodzi się z umiejętnością radzenia sobie z emocjami.
Uczy się tego poprzez relację.
Poprzez to, czy ktoś jest obecny, kiedy dziecko płacze.
Czy ktoś pomaga mu się uspokoić.
Czy emocje są akceptowane czy ignorowane.
To właśnie w tych pierwszych relacjach powstają fundamenty tego, jak będziemy doświadczać bliskości w przyszłości.
Ale jest jeszcze jedna bardzo ważna rola w tym procesie.
Ojciec jako pierwszy wzorzec męskości
Jeśli matki często uczą nas bliskości i emocjonalnej relacji, to ojcowie mają inną – równie ważną rolę.
Powinni pokazywać synom, jak być mężczyzną.
Nie poprzez słowa.
Ale poprzez przykład.
Syn obserwuje ojca i na tej podstawie buduje swoje wyobrażenie o tym:
- jak mężczyzna traktuje kobietę
- jak wygląda partnerstwo
- jak wygląda odpowiedzialność w relacji
Psycholog Michael Lamb, który od lat bada rolę ojców w rozwoju dziecka, pokazuje że obecność ojca ma ogromny wpływ na rozwój emocjonalny i społeczny dzieci (Lamb, 2010).
Nie chodzi tylko o obecność fizyczną.
Chodzi o emocjonalną dostępność i modelowanie zachowań.
Problem polega na tym, że wielu mężczyzn nigdy nie miało takiego przykładu.
Brak wzorca męskości
Współczesne badania pokazują, że coraz więcej dzieci dorasta w domach bez aktywnej obecności ojca lub z ojcem, który jest emocjonalnie niedostępny.
Według badań socjologicznych brak zaangażowanego ojca może wpływać na rozwój emocjonalny dzieci, a także na późniejsze relacje interpersonalne (Amato & Gilbreth, 1999).
Kiedy ktoś nigdy nie widział zdrowej relacji między kobietą a mężczyzną, bardzo trudno jest ją później stworzyć.
Bo relacji nie uczymy się z teorii.
Uczymy się z doświadczenia.
Chłopiec w relacji
Kiedy mężczyzna nie miał zdrowego wzorca męskiego w domu, często wchodzi w relację nadal jako chłopiec.
Nieświadomie zaczyna szukać w partnerce tego, co kiedyś dawała mu matka:
- opieki
- stabilności emocjonalnej
- regulacji emocji
- poczucia bezpieczeństwa
Psychologia nazywa to powtarzaniem wzorców relacyjnych.
Carl Jung pisał, że wiele relacji partnerskich nieświadomie odtwarza dynamiki z dzieciństwa (Jung, The Archetypes and the Collective Unconscious).
Problem polega na tym, że partnerka nie chce być matką.
Chce być partnerką.
Kiedy ta dynamika pojawia się w relacji, zaczynają pojawiać się napięcia, frustracja i poczucie, że coś ciągle nie działa.
Dlaczego relacje są tak trudne
Relacje są jednym z najbardziej wymagających obszarów życia.
Bo aktywują nasze najstarsze mechanizmy emocjonalne.
Stephen Porges, twórca teorii poliwagalnej, pokazuje że relacje są bezpośrednio powiązane z naszym układem nerwowym.
Bliskość może aktywować poczucie bezpieczeństwa.
Ale może też aktywować stare mechanizmy obronne.
Dlatego w relacjach często pojawiają się reakcje, które wydają się nieproporcjonalne do sytuacji.
To nie jest słabość charakteru.
To często reakcja układu nerwowego, który działa według starych wzorców.
Świadomość jako pierwszy krok
W pracy z ludźmi w Aware Space bardzo często widzimy, że prawdziwa zmiana w relacjach zaczyna się nie od obwiniania drugiej osoby.
Zaczyna się od zatrzymania.
Od zadania sobie pytania:
- czego nauczyłem się o relacjach w domu?
- jak wyglądała relacja moich rodziców?
- jak reaguję na konflikt, bliskość i emocje?
Bo dopiero kiedy zaczynamy rozumieć te wzorce, pojawia się przestrzeń na zmianę.
Świadomość jest pierwszym krokiem.
Świadomy Dzień Kobiet
Może Dzień Kobiet nie powinien być tylko dniem kwiatów i życzeń.
Może powinien być momentem refleksji.
O kobietach, które były obecne w naszym życiu.
O tym, czego nas nauczyły.
I o tym, jakimi partnerami chcemy być każdego dnia.
Bo prawdziwy szacunek nie zaczyna się od jednego dnia w roku.
Zaczyna się od świadomości.
Źródła
Amato, P. R., & Gilbreth, J. G. (1999). Nonresident fathers and children’s well-being. Journal of Marriage and Family.
Bowlby, J. (1969). Attachment and Loss.
Hazan, C., & Shaver, P. (1987). Romantic love conceptualized as an attachment process. Journal of Personality and Social Psychology.
Lamb, M. (2010). The Role of the Father in Child Development.
Porges, S. (2011). The Polyvagal Theory.
Siegel, D. (2012). The Developing Mind.
Jung, C. G. (1969). The Archetypes and the Collective Unconscious.
Ten artykuł ma charakter refleksyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady medycznej ani psychoterapeutycznej.